W ostatnim czasie odnotowuje się coraz częstsze występowanie chorób tarczycy, szczególnie wśród kobiet. Szacuje się, że co dziesiąta osoba ma problem z tarczycą. Za około 80% przypadków niedoczynności tego gruczołu odpowiada choroba Hashimoto.

W terapii tej choroby poza stosowanymi lekami bardzo istotne jest wprowadzenie zdrowego trybu życia – redukcji stresu, włączenia aktywności fizycznej i przede wszystkim odpowiedniej diety.

Osoby chorujące na Hashimoto obowiązują podstawowe zasady zdrowego żywienia. Posiłki powinny być spożywane regularnie, co 3-4 godziny, należy wykluczyć żywność wysokoprzetworzoną i zadbać o odpowiednie nawodnienie ( ok 1,5-2,5 litra dziennie – woda, zielona herbata, ziołowe napary – w zależności między innymi od masy ciała i pory roku).

KALORYCZNOŚĆ DIETY W HASHIMOTO

Hormony tarczycy są podstawowym regulatorem tempa metabolizmu. Obserwuje się, że przy niedoczynności tarczycy obniżenie całkowitej przemiany materii może sięgać nawet 50%. Powoduje to wzrost wagi, nawet przy odpowiedniej ilości spożywanych kalorii. Jednak nie zaleca się drastycznych restrykcji kalorycznych, ponieważ może to dodatkowo spowolnić metabolizm. Podaż energii powinna być dobrana indywidualnie w zależności od wieku, płci, stanu fizjologicznego, masy ciała i aktywności fizycznej.

BIAŁKO W DIECIE CHORYCH NA HASHIMOTO

Spożycie białka powinna być większa niż u zdrowych osób. Jest ono szczególnie ważne, ponieważ bierze udział w syntezie hormonów tarczycy i przyspiesza pośrednio metabolizm. Polecane jest przede wszystkim białko pełnowartościowe: chude mięsa, ryby, niskotłuszczowe produkty mleczne, jaja. Częściowo może być również zastępowane białkiem roślinnym - z nasion roślin strączkowych (fasola, groszek, soczewica, ciecierzyca).

ZNACZENIE TŁUSZCZÓW

Nie należy ograniczać w diecie tłuszczów, natomiast ważne jest zwrócenie uwagi na jego źródła. Korzystnie na aktywność tarczycy wpływają kwasy tłuszczowe nienasycone zawarte w olejach rybich oraz oleju rzepakowym i lnianym. Dodatkowo kwasy omega-3 zawarte w tłustych rybach morskich (łosoś, makrela, tuńczyk, szprotka, sardynka) zwiększają aktywność osi podwzgórzowo-przysadkowo-tarczycowej. Natomiast negatywnie działają kwasy tłuszczowe nasycone: olej słonecznikowy i palmowy, należałoby wykluczyć je z diety.

JAKIE WĘGLOWODANY WYBRAĆ?

Pacjenci cierpiący na Hashimoto powinni ograniczyć węglowodany łatwoprzyswajalne, a więc przede wszystkim produkty pszenne - pieczywo i makarony, kaszę manną, płatki kukurydziane, biały ryż, wszelkiego rodzaju wyroby cukiernicze – pączki, drożdżówki oraz słodycze i słodkie napoje. Przy wyborze produktów zbożowych dobrze jest kierować się indeksem glikemicznym i wybierać produkty z niskim indeksem. Polecane będą pieczywo razowe lub pełnoziarniste, ciemne makarony, kasza gryczana, pęczak, jaglana, płatki owsiane górskie. Produkty te dostarczą także błonnika pokarmowego, który będzie pomocny przy zaparciach, często występujących u chorujących na Hashimoto.

CZY WOLNO JEŚĆ GLUTEN?

Nie ma podstaw do wykluczania glutenu u każdego pacjenta chorującego na Hashimoto, jedynie u osób ze współistniejącą celiakią lub nietolerancją glutenu, do czego niezbędne są badania. Należy mieć na uwadze fakt, że dieta bezglutenowa może wiązać się z ryzykiem niedoborów takich pierwiastków jak wapń, magnez i witaminy z grupy B, a często jest także związana z wysokim indeksem glikemicznym diety.

NABIAŁ W DIECIE W HASHIMOTO

U ok 70 % pacjentów chorujących na Hashimoto stwierdzono współistniejącą nietolerancję laktozy (można sprawdzić czy osoba taką nietolerancję posiada wykonując bezinwazyjne Wodorowe Testy Oddechowe). W przypadku nietolerancji laktozy należy wykluczyć ją z diety, ponieważ może wtedy powodować zaburzenie wchłaniania leków i składników odżywczych oraz dyskomfort.

FLORA BAKTERYJNA

Około 20% przemian hormonów tarczycy zachodzi w jelitach, dlatego nieprawidłowy skład flory bakteryjnej jelit może powodować zaburzenia w tym procesie. Warto włączyć do diety produkty fermentowane i kiszonki oraz rozważyć suplementację odpowiednimi probiotykami.

Pierwiastki szczególnie istotne w diecie

Jod – niezbędny do syntezy hormonów tarczycy, jego niedobór powoduje spadek poziomu hormonów tarczycy, wzrost TSH i powiększenie wola tarczycowego. Źródła jodu to ryby i skorupiaki, nabiał oraz jaja.

Selen – jest konieczny do przemian hormonów tarczycy, a także do syntezy związków o właściwościach antyoksydacyjnych, chroniących tarczycę. Niedobór selenu może mieć udział w rozwoju Hashimoto oraz pogarszać stan choroby. Selenu dostarczą orzechy brazylijskie, ryby i skorupiaki, nabiał, jaja.

Żelazo – wchodzi w skład tyreoperoksydazy tarczycowej (TPO). Źródłem najlepiej przyswajalnego żelaza jest mięso i żółtka jaj, dla osób na diecie wegetariańskiej poleca się nasiona roślin strączkowych oraz pestki dyni i orzechy.

Cynk – wchodzi w skład białek receptorowych hormonu tarczycowego T3. Cynk znajdziemy w mięsie, zarodkach pszennych, orzechach, nasionach i kakao.

Witamina D – około 83% chorujących a Hashimoto ma niedobory tej witaminy, w takim wypadku zaleca się jej suplementację. Ze źródeł pokarmowych witaminy D dostarczą ryby i jaja.

Witamina B12 – obserwuje się zależność między wysyceniem organizmu tą witaminą a przebiegiem choroby. Jej dobrym źródłem są mięso, ryby i jaja.

Witamina C – odpowiada za syntezę tyrozyny – T4. Bardzo dobrym źródłem tej witaminy będą m.in. drobne owoce jagodowe (truskawki, maliny, czarna porzeczka, jagody), natka pietruszki, papryka.

SUBSTANCJE GOITROGENNE - WOLOTWÓRCZE

Goitrogeny są to związki antyodżywcze, które wiążą się z jodem i hamują syntezę hormonów tarczycy. Obróbka termiczna obniża zawartość tych związków do około 30%. Goitrogeny znajdziemy w takich roślinach jak: brokuł, brukselka, kalafior, jarmuż, gorczyca, rzodkiew, kalarepa, orzechy ziemne, soja i tofu.

SOJA, ZIELONA HERBATA, CZARNUSZKA

Białko sojowe przy niedoczynności tarczycy zmniejsza wchłanianie lewotyroksyny i może powodować konieczność zwiększenia dawki leku.

Wysokie spożycie zielonej herbaty może hamować funkcje tarczycy.

Czarnuszka może łagodzić objawy choroby Hashimoto, korzystnie wpływać na funkcjonowanie tarczycy i parametry antropometryczne pacjentów.

PRODUKTY PRZECIWZAPALNE I PROZAPALNE

Choroba Hashimoto, jako choroba autoimmunologiczna, wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym w organizmie. Warto zadbać o to, aby w diecie znajdowało się jak najwięcej związków o właściwościach przeciwzapalnych, a ograniczyć związki pozapalne.

- produkty o właściwościach przeciwzapalnych: ryby morskie, olej lniany, orzechy włoskie, antyoksydanty – herbata, owoce jagodowe, cytrusowe, czosnek i cebula, przyprawy i zioła –(mbir, kurkuma, rozmaryn, gałka muszkatołowa, orzechy);

- produkty o właściwościach pozapalnych: tłuste produkty nabiałowe, tłuste mięsa, olej słonecznikowy, kukurydziany, produkty o wysokim indeksie glikemicznym.

Włączenie właściwego sposobu żywienia jest bardzo istotnym elementem terapii. Jednak należy mieć na uwadze, że nie istnieje uniwersalna dieta w chorobie Hashimoto. Postępowanie dietetyczne powinno być dobierane indywidualnie na podstawie wyników badań oraz wywiadu zdrowotnego i żywieniowego. Dieta musi być dostosowana nie tylko do potrzeb pacjenta, ale również do jego preferencji, tylko wtedy będzie z łatwością przestrzegana.