CO TO JEST SIBO?

SIBO, czyli zespół rozrostu bakteryjnego w jelicie cienkim, polega na namnożeniu się w jelicie cienkim bakterii jelitowych naturalnie bytujących w jelicie grubym. Ze względu na to, że w jelicie cienkim zachodzą główne procesy trawienne, nieprawidłowo bytujące mikroorganizmy konkurują z komórkami jelita o składniki odżywcze zaburzając wchłanianie, a ponad to wydzielają enzymy i produkują szkodliwe produkty metaboliczne. Skutkiem tego pojawiają się objawy takie jak wzdęcia, gazy, dyskomfort w jamie brzusznej, biegunki lub zaparcia.

JAK LECZYĆ SIBO?

Leczenie zespołu przerostu bakterii jelita cienkiego (SIBO) polega na odpowiedniej farmakoterapii, fitoterapii oraz na odpowiednio dobranej diecie, a nawet fizjoterapii. Prawidłowe, indywidualne dopasowanie diety do choroby jest niezbędne, by wspomóc pozostałe formy terapii SIBO. Bardzo istotne jest zwrócenie uwagi na czynniki, które wykazują szczególne nasilenie objawów u danej osoby. Istnieje wiele teorii na temat diety dla osób cierpiących na zespół rozrostu bakteryjnego.

W aktywnej fazie choroby, gdy przewód pokarmowy jest mocno podrażniony polecana jest dieta ograniczająca surowe warzywa i owoce, rośliny strączkowe oraz produkty mleczne zawierające laktozę. Ograniczeniu powinny również podlegać produkty z pełnego ziarna, nasiona, pestki, orzechy i inne zawierające duże ilości błonnika pokarmowego. Istotna jest również wielkość i częstotliwość posiłków. Polecane są mniejsze posiłki zjadane w mniejszych odstępach czasu (co ok.3h)

DIETA W SIBO

Jednym ze sposobem żywienia proponowanym w początkowej fazie choroby jest dieta SCD (specific carbohydrate diet – dieta specyficznych węglowodanów). Dieta ta pozwala na spożywanie nieprzetworzonych mięs, ryb, produktów nabiałowych bez laktozy (jeśli nie stwierdzono nietolerancji), niektórych warzyw, mocno dojrzałych owoców, produktów zawierających właściwości probiotyczne (kiszonki), orzechów, pestek, nasion. Do grupy produktów, które należy wyeliminować podczas stosowania diety SCD należą: żywność przetworzona, wszystkie zboża i parazboża, ryż, produkty cukiernicze, słodycze, przetworzone wędliny, mięsa, podroby, produkty przechowywane w puszce, warzywa skrobiowe takie jak bataty, ziemniaki, pasternak, groszek i kakao oraz większość warzyw strączkowych.

W kolejnym etapie choroby, po pojawieniu się poprawy w samopoczuciu, należy wprowadzić sposób żywienia, który będzie zapobiegał nawrotom SIBO oraz wspomoże układ pokarmowy w regeneracji po antybiotykoterapii. Jednym z proponowanych w tym okresie sposobów żywienia jest dieta low-FOODMAP, która ogranicza produkty fermentujące, czyli zawierające mono-, di-, oligosacharydy i polialkohole. Związki te ze względu na to, że są słabo wchłaniane w jelicie cienkim stają się pożywką dla bakterii, które bytują w jelicie cienkim (również tych nieprawidłowo zlokalizowanych). Dieta ta eliminuje część produktów mlecznych takich jak mleko, kefir, maślanka i część serów; rośliny strączkowe, zboża: pszenica, jęczmień, pszenica; rośliny strączkowe; warzywa: cebula, czosnek, por, cykorię, koper włoski, buraki, kalafior, kapustę, brukselkę, brokuły, szparagi; owoce: jabłka, gruszki, śliwki, wiśnie, czereśnie, jeżyny, brzoskwinie, śliwki, nektarynki, arbuzy, melony, mango, owoce suszone w większej ilości; grzyby; kakao, czekoladę; orzechy nerkowca, pistacje; syrop z agawy, syrop glukozowo-fruktozowy, miód, słodziki. Ze względu na eliminacyjny charakter diety i jej dużą restrykcję, należy jej przestrzegać przez 6-8 tygodni, a następnie stopniowo do diety stopniowo wprowadzać eliminowane produkty. Powinna temu towarzyszyć szczegółowa obserwacja, która pozwoli zaobserwować produkty, które mają szczególny wpływ na złe samopoczucie.

Innym sposobem żywienia proponowanym w drugim etapie choroby jest protokół dr Sibecker. Dieta ta dzieli produkty spożywcze na 4 kategorie pod względem stopnia fermentowania. W pierwszej z kolumn znajdują się te mało fermentujące, które można zjadać w dowolnej ilości, również można je dowolnie łączyć ze sobą. W drugiej produkty średnio fermentujące. Jeden z produktów tej kategorii można połączyć z dowolnymi produktami z pierwszej kolumny. Kolejna zawiera produkty wysoko fermentujące, które mogą być zjadane tylko okazjonalnie. Ostatnia kolumna to produkty zakazane. W kolumnach 2, 3 i 4 dieta nie podaje, jakie ilości podanych produktów spożywczych należy zjadać. Jedynie pierwsza grupa nie ma ograniczeń dotyczących w ilościach. Dlatego żywność z pozostałych kolumn należy zjadać w ograniczonych porcjach i obserwować, jakie ich ilości są tolerowane przez organizm danego człowieka. W tabelach nie znajdują się również żadne ze zbóż i parazbóż, ponieważ ten sposób żywienia jest oparty na diecie SCD. Posiłki powinny być zjadane w odstępach 3-4h. Podobnie jak w przypadku diety low-FODMAP, protokołu dr Sibecker nie powinno stosować się dłużej niż 2 miesiące, a po jej zakończeniu stopniowo należy wprowadzać eliminowane produkty.

Istotne jest również prawidłowe dostosowanie antybiotykoterapii oraz fitoterapii do rodzaju SIBO, który jest zależny od rodzaju gazu produkowanego przez nieprawidłowe zlokalizowane bakterie jelita. Jeśli głównym gazem wydzielanym przez mikroorganizmy jest wodór, wówczas zwykle temu zaburzeniu towarzyszą biegunki, a w przypadku wydzielania metanu – zaparcia. Aby móc ocenić, który z gazów jest dominujący poleca się wykonanie oddechowych testów wodorowych i/lub oddechowych testów metanowo-wodorowych, które można wykonać w Centrum Dietetycznym Nutri-Med. W przypadku diety dla osób z wodorową odmianą SIBO polecana jest fitoterapia berberyną, liściem oliwnym i oregano, w odmianie metanowej – allicyną znajdująca się w czosnku.

Ważnym elementem regeneracji jelit po antybiotykoterapii jest uszczelnienie jelit. Pomocne w tym procesie będzie suplementacja witaminą D, która pomaga przywrócić homeostazę i stan zapalny w jelitach, witamina A i kwarceryna. Natomiast do lepszej regeneracji enterocytów (głównych komórek budujących błonę śluzową jelita) można wykorzystać karnozynę cynową oraz l-glutaminę.

Podsumowując dieta dla osób chorujących na zespół przerostu bakteryjnego, tzw. SIBO powinna być dostosowana do etapu choroby oraz samopoczucia danej osoby. Proponowane diety są tylko propozycjami żywienia, które mogą pomóc w identyfikacji produktów, które nasilają problemy zdrowotne danej osoby. Dopasowanie sposobu żywienia u osób z SIBO zawsze powinno być indywidualnie dobrane na podstawie stopniowego wprowadzania produktów wcześniej eliminowanych.